Columns, Kunst en cultuur

Het belang van abracadabra

Italië is de afgelopen tijd veelvuldig in het nieuws geweest: chaotische verkiezingstaferelen, een paus die opstapt en de uitverkiezing van een nieuwe. Italië trekt altijd de aandacht. Zou je denken.

Op 4 maart 2013 speelde zich een catastrofe af in Napels. Er was brand uitgebroken in het wetenschapsmuseum van Italië, Città della Scienza. Volledig verwoest. En nog erger: aangestoken. Vandalisme pur sang. En geen enkel Nederlands medium pikte het op. Hoe ik het dan weet? Door een ingezonden brief in NRC Weekend (16/17 maart 2013) geschreven door een Italiaanse Nederlander die zich in niet mis te verstane bewoordingen afvroeg waarom media de brand in Napels niet meldden.NRC Ingezonden brief

Mijn kleine onderzoek via Google levert inderdaad geen Nederlandse nieuwsberichten op. Het zijn onze zuiderburen die hier als eerste – hoe summier ook – over berichtten.
Zoek je daarentegen in het Engels, dan heb je direct beet. Het ene na het andere medium berichtte over deze ramp voor de kunst- en cultuursector. Ze deden dat binnen een relatief kort tijdsbestek na de ramp. De Italiaanse media zelf staan er nu nog bol van. Logisch.

En dat zou hier in Nederland ook zo moeten zijn. Het wetenschapsmuseum in Napels trok jaarlijks 350.000 bezoekers. Ter vergelijking: ons eigen wetenschapsmuseum NEMO trok in 2012 naar schatting 520.000 bezoekers (volgens de Nederlandse Museumvereniging). Weliswaar meer dan in Napels, maar het geeft wel aan dat Città della Scienza geen kleintje was. Wordt in Nederland een museum overvallen – en dat waren er relatief veel in een korte periode – dan zitten de media er bovenop. Ongeacht de omvang van het museum.

Maar wat is nieuws? Dat is de echte vraag. Het antwoord daarop is heel simpel: abracadabra. Behalve in de betekenis van een alles bezwerende spreuk, bepaalt het voor journalisten wat nieuws is. De letters van het woord staan voor elf nieuwscriteria waarmee een gebeurtenis als nieuws kan worden bestempeld.*

De gebeurtenis in Napels voldoet hier ruimschoots aan. Actueler kun je het niet krijgen. Ver van je bed misschien? Welnee, de afstand van ons kleine landje naar Napels is zo’n 1850 kilometer. Ten tijde van het maffiaspektakel rond het Napolitaanse vuilnis stond die afstand de media ook niet in de weg om erover te berichten (lees hier meer).
Maar bovenal: het museum is in de fik gestoken, opzettelijk en dat geeft deze gebeurtenis een afwijkend karakter. Het past daardoor in het Nederlandse debat over toegenomen geweld en vandalisme. Want hoe normaal is het dat een museum door brandstichting volledig verwoest wordt?

Om met de woorden van de briefschrijver af te sluiten: “Als de Taliban Boeddhabeelden in Afghanistan opblazen is dat wel nieuws. Is het normaal als Italianen hun eigen musea in brand steken?”

*abracadabra: Actualiteit, Belang, Ramp, Aantal,Conflict, Afstand, De overtreffende trap, Afwijking, Bekendheid, Revolutie, Amusement. Voor meer informatie over journalistiek schrijven: Henk Asbreuk, Addie de Moor, Basisboek journalistiek schrijven, Noordhoff Uitgevers 2007

Op de website van Lettera43, een onafhankelijk Italiaanse online krant, vind je een van de vele nieuwsberichten over de brand in Città della Scienza.